Συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων για Γαλλία και Σαουδική Αραβία: Έμφαση στον ενεργειακό τομέα

της Μαριλένας Καλαμποκά

Λαμβάνοντας υπόψη την επίσκεψη του ηγέτη της Σαουδικής Αραβίας στη Γαλλία, το εν λόγω κείμενο έχει ως στόχο να καταγράψει και να αναλύσει τα γεγονότα και τις προτάσεις που συμφωνήθηκαν στην προαναφερθείσα συνάντηση. Πρόκειται για μία κίνηση οικονομικού και γεωπολιτικού ενδιαφέροντος ανάμεσα στις δύο χώρες, έχοντας κατά νου τις μεταξύ τους έως τώρα διμερείς σχέσεις, τους εξωτερικούς συντελεστές, καθώς φυσικά και τον αστάθμητο παράγοντα του θρησκεύματος που ενίοτε λειτουργεί ανασταλτικά. Αμφότερα τα κράτη αποσκοπούν στην υλοποίηση προγραμμάτων, τα οποία αφορούν πολυάριθμους τομείς και βασίζονται στη συνεργασία των ηγετών τους, αποσκοπώντας στην ανάδειξη της εικόνας, των συμφερόντων τους, και της σταθεροποίησης του status quo υπέρ τους.

                                                    

Η επίσκεψη του Σαουδάραβα πρίγκιπα, Mohammed bin Salman, στο Παρίσι, η οποία έλαβε τέλος στις 11 Απριλίου, είχε ως αποτέλεσμα την υπογραφή  πολυάριθμων συμφωνιών (19) ανάμεσα στα συμβαλλόμενα μέρη και κόστος υλοποίησης των υπογραφέντων, ύψους άνω των 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων.[1] Η εν λόγω επίσκεψη αποτελεί την πρώτη του πρίγκιπα στη Γαλλία από τη στιγμή που ανέλαβε τα ηγετικά του καθήκοντα και αποσκοπεί στην μεταφορά ξένων επενδυτικών έργων στο κράτος του, καθώς και στην ιδιωτικοποίηση υπαρχουσών κρατικών έργων.[2] Ειδικότερα, οι ηγέτες της Γαλλίας και της Σ. Αραβίας εστίασαν στην ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα ωστόσο, τομείς όπως ο τουρισμός, ο πολιτισμός, ο τομέας υγείας και αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και εν γένει ο βιομηχανικός τομέας πετροχημικών ουσιών και διαχείρισης ύδατος, αποτέλεσαν αντικείμενα συζήτησης και συμφωνιών της συνάντησης.[3]

Παρ’ όλα αυτά, έμφαση δόθηκε στη συνεργασία των χωρών σχετικά με τον ενεργειακό τομέα. Λεπτομερώς, συμφωνήθηκαν οι παρακάτω προτάσεις:

·         Επενδυτική συμφωνία ύψους 54 εκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ της Arabian Technical Contracting Company και JCDecaux.

·         Επενδυτική συμφωνία ύψους 200 εκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ της SAUR International και International Aramoon Co. Ltd σε έργα που εμπίπτουν στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε έργα εκμετάλλευσης και συντήρησης του υδάτινου χώρου και του αποχετευτικού συστήματος που βρίσκονται στις περιοχές του Βασιλείου και του Κόλπου.

·         Συμφωνία ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ του γαλλικού Five Capital Fund 1 και της σαουδαραβικής περιβαλλοντικής εταιρείας Edco, σχετικά με την αγορά του 65% της τελευταίας.

·         Συνεργασία ύψους 5,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ της GE-USA και Safran Aircraft Engines με τα Flynas της Σ. Αραβίας.

·         Συμφωνία ύψους 792 εκατομμυρίων δολαρίων ανάμεσα στη Saudi Aramco και γαλλική Suez για την επεξεργασία βιομηχανικών αποβλήτων.

·         Επενδυτική συμφωνία ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων, ανάμεσα στη γαλλική Five Capital Fund 1 και τη σαουδαραβική Uturn με στόχο την προώθηση της παραγωγής και διαχείρισης του ψηφιακού περιεχομένου της Σ. Αραβίας σε παίκτη του διεθνούς συστήματος.[4]

Η σημαντικότερη ωστόσο, συμφωνία που υπογράφηκε ανάμεσα στα δύο μέρη αφορά μία συνεργασία ανάμεσα στη σαουδαραβική Aramco και τη γαλλική Total, σχετικά με τον τομέα πετροχημικών πηγών.[5] Η συγκεκριμένη επενδυτική συμφωνία αγγίζει το ποσό των 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων και αποσκοπεί στην κατασκευή εγκαταστάσεων στο ανατολικό τμήμα του κράτους της Σ. Αραβίας, καθώς εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο διυλιστήριο, Jubail Satorp, της Total σε παγκόσμιο επίπεδο.[6] Συγκεκριμένα, η εγκατάσταση θα περιλαμβάνει «μία μονάδα επεξεργασίας ατμού μικτής τροφοδοσίας χωρητικότητας 1.5 εκατομμυρίων τόνων ετησίως αιθυλενίου και σχετικών πετροχημικών μονάδων υψηλής προστιθέμενης αξίας» ενώ, παράλληλα «ο πυρήνας θα τροφοδοτήσει και άλλα πετροχημικά και ειδικά χημικά εργοστάσια που αντιπροσωπεύουν συνολικό ποσό επενδύσεων 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τρίτους επενδυτές, φτάνοντας σε επενδύσεις ύψους 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων».[7]  Επιπρόσθετα, μέσω αυτού του έργου θα δοθεί η ευκαιρία για την εύρεση θέσεων αγοράς, οι οποίες υπολογίζονται στις 8.000 θέσεις.[8] Εν τέλει, σκοπός αμφότερων κρατών, μέσω αυτού του σχεδίου, φαίνεται να είναι η επέκταση του πετροχημικού τους τομέα, ώστε μακροπρόθεσμα να προβούν στην εκμετάλλευση υλών χαμηλότερου κόστους, αλλά και στην εκμετάλλευση ασιατικού πολυμερούς.[9]

Ιστορικό Υπόβαθρο

Συνεχίζοντας, στο πλαίσιο της ύπαρξης φιλικών διμερών σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών, καθίσταται σημαντική η αναφορά σε προηγούμενες συνεργασίες και επισκέψεις των ηγετών στην εκάστοτε χώρα συνεργασίας. Εφαλτήριο των διπλωματικών και επενδυτικών σχέσεων αποτέλεσε η συνάντηση των Charles de Gaulle και King Faisal της Γαλλίας και Σ. Αραβίας αντίστοιχα το 1967, με αποτέλεσμα να διαδεχθούν τη συγκεκριμένη συνάντηση, μακροχρόνιες συνεργασίες πολλών εκατομμυρίων, σχετικών με πληθώρα τομέων και συνιστώντας μέρος της εξωτερικής πολιτικής των.[10] Ενδεικτικά, η πρώτη γαλλική επίσκεψη ήταν του προέδρου, Valery Giscard d’Estaing, το 1977 και η πρώτη της Σ. Αραβίας, του βασιλιά Χαλίδη το 1978. Ανάμεσα στις επισκέψεις που ακολούθησαν, ως σημαντικότερη κρίνεται η συνεργασία του Francois Hollande με τη Σ. Αραβία, καθώς όχι μόνο επισκέφθηκε τέσσερις φορές την τελευταία εν περίοδω ενεργείας και προχώρησε στην ενίσχυση των οικονομικών δεσμών τους, αλλά επίσης ήταν ο Πρόεδρος που συμμετείχε σε συνάντηση του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.[11] Απότοκο της εν λόγω συνεργασίας αποτελεί το γεγονός ότι η Γαλλία θεωρείται η τρίτη μεγαλύτερη χώρα που πραγματοποιεί επενδύσεις στη Σ. Αραβία και η τελευταία είναι η περισσότερο συνεργάσιμη χώρα της πρώτης στον Περσικό Κόλπο, με συμφωνίες ύψους πολλών δισεκατομμυρίων.[12]

Οφέλη Συνεργασίας

Λαμβάνοντας υπόψη τα κεφάλαια που διατίθενται από αμφότερες χώρες, καθίσταται αναγκαία η περαιτέρω ανάλυση των πλεονεκτημάτων που απορρέουν από τις προαναφερθείσες συνεργασίες, τόσο για το Macron όσο και για τον Mohammed bin Salman. Ειδικότερα, η Γαλλία υπό την ηγεσία του Macron ακολουθεί νέα εξωτερική πολιτική με σκοπό να διαδραματίσει τον ρόλο του μεσάζοντα στις μεγαλύτερες δυνάμεις και σταδιακά προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση της στη Μέση Ανατολή.[13] Πρόκειται λοιπόν, για συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων, οι οποίες αποσκοπούν όχι μόνο στην ανάπτυξη πληθώρας τομέων των δύο κρατών, αλλά χαρακτηρίζονται επίσης ως μείζονος γεωπολιτικού ενδιαφέροντος, αφού στοχεύουν στην εξομάλυνση των σχέσεων των δύο χωρών. Σύμφωνα μάλιστα με τη Γενική Υπηρεσία Επενδύσεων της Σ. Αραβίας (SAGIA), «Το αυξανόμενο ενδιαφέρον των γαλλικών εταιρειών στις αγορές της Σ. Αραβίας ανταποκρίνεται στην ανάπτυξη των σχέσεων της Σαουδαραβικής-Γαλλικής Πολιτικής και Οικονομίας, ενισχυμένη από τους βαθιά ριζωμένους δεσμούς των δύο χωρών».[14]

Προς επίρρωση των ανωτέρω, εάν ληφθεί υπόψη ο πόλεμος της Συρίας αλλά και της Υεμένης, ο Macron προσπαθεί να αναγνωριστεί ως η μεσάζουσα δύναμη είτε δρώντας στο πλευρό των ΗΠΑ, είτε προσπαθώντας να δράσει στο πλευρό της Ρωσίας με την οποία μάλιστα διατηρεί φιλικές σχέσεις.[15] Το γεγονός αυτό είναι αρκετά ενδιαφέρον, δεδομένου ότι μέχρι στιγμής η εξωτερική πολιτική του Παρισιού είχε εμπλακεί σε εμπόλεμες καταστάσεις στην Αφρική, αλλά δεν είχε επεκταθεί σημαντικά σε αντίστοιχες κρίσεις που λάμβαναν χώρα στη Μέση Ανατολή.[16]

Από την άλλη μεριά, η Σ. Αραβία έχοντας θέσει το στόχο του οράματος «2030» προσπαθεί να αξιοποιήσει τη Γαλλία, ως σταθερό εταίρο σε επενδυτικές συμφωνίες και συνεργασίες. Το εν λόγω πρόγραμμα προωθώντας τις αρχές «ζωντανή κοινωνία», «ακμάζουσα οικονομία» και «φιλόδοξο έθνος» απαιτεί συνδυασμό εγχώριων και ξένων επενδύσεων για να ευοδωθεί και να αποδώσει, με απότοκο των τελευταίων τη δημιουργία θέσεων εργασίας για τον πληθυσμό της Σ. Αραβίας, την αύξηση του ΑΕΠ, και τις επενδύσεις σε τομείς εκτός των πετρελαιοπηγών.[17] Ο τελευταίος στόχος μάλιστα φαίνεται να είναι και ο περισσότερο σημαντικός, καθώς η Σ. Αραβία προσπαθεί να ανεξαρτητοποιηθεί από το πετρέλαιο, ως την ηγεμονεύουσα πηγή οικονομικών απολαβών του κράτους της, με αποτέλεσμα η Γαλλία να λειτουργήσει και εδώ ως εξωτερικός συνεργάτης, ειδικότερα μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρώπη.[18]

Εν γένει, η επίσκεψη του πρίγκιπα στο Παρίσι διαδέχεται αυτές στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο και σηματοδοτεί την προσπάθειά του να δημιουργήσει συνασπισμούς, προκειμένου να υλοποιήσει το πρόγραμμά του «2030» και να αναδειχθεί στα πρώτα είκοσι κράτη που συνιστούν την Έκθεση για την Παγκόσμια Ανταγωνιστικότητα.[19] Τελικά, η επενδυτική αρωγή που δέχεται το Ριάντ από το Παρίσι θα αποτελέσει συνεργασία στρατηγικής σημασίας και θα οδηγήσει σε σημαντική ανάπτυξη του τεχνολογικού τομέα της πρώτης.[20]

Οικονομικές Σχέσεις

Εν τέλει, όσον αφορά τα συμφέροντα και τη συμπεριφορά των κρατών, αυτά ορίζονται από τις οικονομικές τους σχέσεις, για τις οποίες χρήζει μία μικρή αναφορά. Συγκεκριμένα, οι γαλλικές εξαγωγές προς το Ριάντ υπολογίζονται σε 4.14 δις ευρώ το 2016, ποσό το οποίο ξεπερνάει αυτό του προηγούμενου έτους και το οποίο είναι επίσης μικρότερο από τα αντίστοιχα των εισαγωγών.[21] Το γεγονός αυτό δικαιολογείται, κυρίως από την πτώση της τιμής του πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί το εμπορικό ισοζύγιο και παράλληλα να γίνει εισαγωγή πετρελαίου από περισσότερους προμηθευτές.[22] Παράλληλα, το πρόγραμμα «2030» μπορεί να βοηθήσει και τη Γαλλία. Αυτό συμβαίνει γιατί οι επενδυτικές εταιρείες έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με νέους τομείς και πόρους, με αποτέλεσμα να εξελίσσονται ταυτόχρονα και οι ίδιες, στην προσπάθεια να εξελίξουν τη Σ. Αραβία.[23] Όπως προαναφέρθηκε, η Γαλλία αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο επενδυτικό φορέα στη Σ. Αραβία, με τις επενδύσεις και τις εξαγωγές να αγγίζουν διάφορες πτυχές τομέων, όπως για παράδειγμα την εξαγωγή όπλων και οπλικών συστημάτων στην τελευταία.

Ως συμπέρασμα λοιπόν, εξάγεται ότι η Σ. Αραβία και η Γαλλία οριοθετούν τη μεταξύ τους συνεργασία με κοινό γνώμονα πάντα τα στρατηγικά και οικονομικά τους συμφέροντα. Αυτά δεν είναι άλλα από την ανάπτυξη πληθώρας τομέων αμφότερων χωρών, σταθεροποίηση των διμερών τους σχέσεων και της υφιστάμενης πολιτικής κατάστασης, διασφάλιση προστασίας και ειρήνης σε περιόδους πολέμου, καθώς και ανάδειξη τους ως περιφερειακούς ηγεμόνες στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ειδικότερα, η υπογραφή πολυάριθμων συμφωνιών με κέντρο βάρους τον ενεργειακό τομέα αλλά μεταγενέστερα και υπόλοιπους, σηματοδοτεί την οικονομική και πολιτισμική ανέλιξη των δύο λαών και στοχεύει στη διατήρηση των φιλικών διμερών τους σχέσεων, οι οποίες έχουν μακρά ιστορία και ιδεολογικό υπόβαθρο.

---

[1] «Συμφωνίες 18 δισ. δολαρίων υπέγραψαν Γαλλία και Σαουδική Αραβία», Naftemporiki.gr, 11/04/2018, http://m.naftemporiki.gr/story/1339414/sumfonies-18-dis-dolarion-upegrapsan-gallia-kai-saoudiki-arabia, ημ.ανάκτησης 24/04/2018

[2] Khan G., «Riyadh, Paris set to explore new horizons of cooperation», ARAB NEWS, 08/04/2018, http://www.arabnews.com/node/1280821/saudi-arabia, ημ.ανάκτησης 18/04/2018

[3] Supra Note 1.

[4] «20 pacts worth $18 bln signed during Saudi Crown Prince's visit to Paris», Saudi Gazette, 11/04/2018, http://saudigazette.com.sa/article/532470/World/Europe/Saudi-Arabia-and-France-sign-pacts-worth-$12bln, ημ.ανάκτησης 22/04/2018

[5] «Συμφωνίες 18 δισ. δολαρίων υπέγραψαν Γαλλία και Σαουδική Αραβία», Naftemporiki.gr, 11/04/2018, http://m.naftemporiki.gr/story/1339414/sumfonies-18-dis-dolarion-upegrapsan-gallia-kai-saoudiki-arabia, ημ.ανάκτησης 24/04/2018

[6] Ibid.

[7] «Oil major Total and Aramco sign $5 billion deal to build Jubail petrochemical complex», REUTERS, 10/04/2018, https://www.reuters.com/article/us-total-aramco-refinery/oil-major-total-and-aramco-sign-5-billion-deal-to-build-jubail-petrochemical-complex-idUSKBN1HH1CF, ημ.ανάκτησης 17/04/2018

[8] Ibid.

[9] «Oil major Total and Aramco sign $5 billion deal to build Jubail petrochemical complex», REUTERS, 10/04/2018, https://www.reuters.com/article/us-total-aramco-refinery/oil-major-total-and-aramco-sign-5-billion-deal-to-build-jubail-petrochemical-complex-idUSKBN1HH1CF, ημ.ανάκτησης 17/04/2018

[10] Hassan R., «Saudi Arabia, France enjoying ever-growing strategic partnership», ARAB NEWS, 08/04/2018, http://www.arabnews.com/node/1280816/saudi-arabia, ημ.ανάκτησης 17/04/2018

[11] Ibid.

[12] Hassan R., «Saudi Arabia, France enjoying ever-growing strategic partnership», ARAB NEWS, 08/04/2018, http://www.arabnews.com/node/1280816/saudi-arabia, ημ.ανάκτησης 17/04/2018

[13] «Is France reinventing itself as a kingmaker in the Middle East?», AL JAZEERA NEWS, 17/04/2018, https://www.aljazeera.com/news/2018/04/france-reinventing-kingmaker-middle-east-180416094140646.html, ημ.ανάκτησης 23/04/2018

[14] Khan G., «French investments in Saudi Arabia top $21.3bn», ARAB NEWS, 10/04/2018, http://www.arabnews.com/node/1281796/saudi-arabia, ημ.ανάκτησης 27/04/2018

[15] «Is France reinventing itself as a kingmaker in the Middle East?», AL JAZEERA NEWS, 17/04/2018, https://www.aljazeera.com/news/2018/04/france-reinventing-kingmaker-middle-east-180416094140646.html, ημ.ανάκτησης 23/04/2018

[16] Ibid.

[17] Hansrod Ζ., «Saudi French deal-making with a backdrop of soft and hard power», RFI, 23/04/2018, http://en.rfi.fr/middle-east/20180421-Saudi-French-deal-making-backdrop-soft-and-hard-power, ημ.ανάκτησης 28/04/2018

[18] Ibid.

[19] Supra Note 13.

[20] Khan G., «French investments in Saudi Arabia top $21.3bn», ARAB NEWS, 10/04/2018, http://www.arabnews.com/node/1281796/saudi-arabia, ημ.ανάκτησης 27/04/2018

[21] «France and Saudi Arabia», France Diplomatie, 18/01/2018, https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/saudi-arabia/france-and-saudi-arabia/, ημ.ανάκτησης 03/05/2018

[22] Ibid.

[23] «France and Saudi Arabia», France Diplomatie, 18/01/2018, https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/saudi-arabia/france-and-saudi-arabia/, ημ.ανάκτησης 03/05/2018

Διάβασε με

Τα βέτο Ρωσίας – ΗΠΑ, η ευθύνη προστασίας και ο περιφερειακός ανταγωνισμός στην Μέση Ανατολή

του Βασίλη Πανταζόπουλου 

Στις 8 Απριλίου, δημοσιεύτηκαν αναφορές που αφορούσαν στην πρόοδο των στρατιωτικών δυνάμεων του Προέδρου Bashar al-Assad στην Γούτα της Συρίας. Οι αναφορές αυτές, περιλάμβαναν ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για χρήση χημικών όπλων από την πλευρά του καθεστώτος ενάντια στις δυνάμεις των ανταρτών. Η πληροφορία αυτή, αν και ανεπιβεβαίωτη, προξένησε τριβές στην Διεθνή Κοινότητα ανάμεσα στις δυνάμεις που υποστηρίζουν την κυβέρνηση και σε αυτές που βρίσκονταν στο πλευρό των ανταρτών. Μετά την δημοσίευση της συγκεκριμένης είδησης, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ξεκίνησαν διαβουλεύσεις για τον τρόπο με τον οποίο ο διεθνής οργανισμός θα έπρεπε να αντιδράσει. Οι ΗΠΑ αλλά και η Ρωσία παρουσίασαν σχέδια για την δημιουργία μηχανισμού έρευνας ώστε να επιβεβαιωθεί η ακρίβεια της είδησης αλλά και να δρομολογηθούν οι περαιτέρω δράσεις των χωρών μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τα προαναφερθέντα ψηφίσματα όμως καταψηφίστηκαν εκατέρωθεν και τελικά δράση ανέλαβε ο ΟΑΧΟ (Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων), ο οποίος απέστειλε εμπειρογνώμονες για να εξετάσουν την περιοχή όπου αναφέρθηκε ότι πραγματοποιήθηκε η επίθεση. Επιπλέον, οι δυνάμεις των ΗΠΑ, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, πραγματοποίησαν νυχτερινούς βομβαρδισμούς σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις του καθεστώτος στην περιοχή της Δαμασκού. Οι βομβαρδισμοί κατακρίθηκαν έντονα από την Ρωσική πλευρά και τους υπόλοιπους συμμάχους της κυβέρνησης Assad, με το σκεπτικό ότι παραβίαζαν κατάφορα την εθνική κυριαρχία της Συρίας.

            Τα συγκεκριμένα γεγονότα, έφεραν πάλι στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα που μετά την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στην Συρία, ως συνέχεια της λεγόμενης «Αραβικής Άνοιξης», αλλά και του αμερικανικού «πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία» έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα. Πρώτον, κατά πόσο είναι δυνατό στρατιωτικές επιχειρήσεις να βασίζονται σε ανεπιβεβαίωτες πηγές; Δεύτερον, Υπάρχουν όρια στην χρήση του όρου «ευθύνη προστασίας» (responsibility to protect -R2P- ); Τρίτον, είναι ο ΟΗΕ ικανός να προστατεύσει άμαχους πολίτες σε εμπόλεμες ζώνες, δηλαδή να πραγματοποιήσει έναν από τους βασικούς σκοπούς της ύπαρξής του;

            Στην σκιά των συγκεκριμένων γεγονότων, είδαμε ακόμη μια φορά το Συμβούλιο Ασφαλείας να καθίσταται ανίκανο να αναλάβει ουσιαστική δράση για την διερεύνηση των συγκεκριμένων κατηγοριών. Η αντιδικία ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία και η εκατέρωθεν άσκηση του δικαιώματος της αρνησικυρίας κατέστησαν τον οργανισμό ουσιαστικά ανενεργό τη συγκεκριμένη στιγμή. Τελικά, επετράπη η είσοδος επιθεωρητών του ΟΑΧΟ στη χώρα, μετά από επίσημη πρόσκληση από τη Δαμασκό, όπου μετά από περίπου μία εβδομάδα αναμονής, λόγω θεμάτων ασφαλείας που επικαλέστηκε το καθεστώς, τους δόθηκε η δυνατότητα να πραγματοποιήσουν έρευνα στην περιοχή όπου σύμφωνα με τις αναφορές πραγματοποιήθηκε η επίθεση.[1] Τελικά, η έρευνα που πραγματοποιήθηκε, μάλλον περιέπλεξε τα πράγματα περαιτέρω αντί να ρίξει φως στην υπόθεση, αφού ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στο ΟΑΧΟ Alexander Shulgin, καθώς και οι Pώσοι εμπειρογνώμονες που συμμετείχαν στην έρευνα στην πόλη Ντούμα, ανέφεραν ότι δεν εντόπισαν ίχνη που να συνηγορούν στο ότι έγινε όντως επίθεση με χημικά όπλα στην περιοχή. Επιπλέον, υποστήριξαν ότι βρέθηκαν κάποια από τα άτομα που συμμετείχαν στο σκηνοθετημένο βίντεο που παρουσιάστηκε ως αποδεικτικό στοιχείο της επίθεσης.[2]

            Μία ιδιαίτερα σημαντική παράμετρος της υπόθεσης, έγκειται στον περιφερειακό ανταγωνισμό μεταξύ των ΗΠΑ και την συμμάχων τους από την μία πλευρά και της Ρωσίας από την άλλη. Η πυραυλική επίθεση που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο στην Δαμασκό, πριν επιβεβαιωθεί επίσημα η χρήση χημικών όπλων εκ μέρους του καθεστώτος Assad εναντίον των ανταρτών, αποτελεί μία δήλωση εκ μέρους της Αμερικής. Δείχνει ότι παρόλο που σε ένα βαθμό έχει αποτραβηχτεί από τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή, θεωρητικά δημιουργώντας ένα κενό ισχύος το οποίο έσπευσαν να καλύψουν άλλοι δρώντες, διαθέτει ακόμη την απαιτούμενη ισχύ για να παίξει καθοριστικό ρόλο στην Συρία αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Τα αντίποινα του Δυτικού συνασπισμού, φέρνουν για ακόμη μια φορά στο προσκήνιο την συζήτηση αναφορικά με την ευθύνη προστασίας (R2P).  Οι επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν, σε επιχειρησιακό επίπεδο έχουν περιορισμένη σημασία, καθώς ελάχιστα αποδυνάμωσαν το καθεστώς, ενώ σε στρατηγικό επίπεδο αποτελούν, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, προβολή της αμερικανικής ισχύος και της δυνατότητας τους για πραγματοποίηση σημαντικών χτυπημάτων. Το πλαίσιο όμως μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκαν είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η χρήση χημικών όπλων εκ μέρους του Συριακού καθεστώτος αποτελεί εδώ και χρόνια κόκκινη γραμμή για την Δύση. Όπως και στο παρελθόν, όταν πραγματοποιήθηκε ξανά τέτοιου είδους επίθεση, υπήρξε και πάλι απάντηση από την πλευρά των ΗΠΑ. Το γεγονός ότι η επίθεση δεν έγινε υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, σε συνδυασμό με την ουσιαστική ακινητοποίηση των οργάνων του, δείχνει ότι τα εκατέρωθεν veto αποσκοπούσαν σε εθνικούς στόχους και όχι στην προστασία των αμάχων και την διαλεύκανση της υπόθεσης. Κάτι που έρχεται να προσθέσει το συγκεκριμένο γεγονός στις περιπτώσεις όπου η αρχή R2P αποτέλεσε ουσιαστικά πρόφαση για επεμβάσεις στα εσωτερικά θέματα χωρών κατευθυνόμενες από εθνικά συμφέροντα και όχι από ανθρωπιστικούς λόγους.

            Ποιός είναι όμως ο ρόλος του ΟΗΕ στην συγκεκριμένη περίπτωση; Στο Συμβούλιο Ασφαλείας, παρουσιάστηκαν τρείς προτάσεις διερεύνησης των συμβάντων, δύο από την πλευρά της Ρωσίας και μία από την πλευρά των ΗΠΑ. Και οι τρείς προτάσεις καταψηφίστηκαν. Το πρώτο Ρωσικό σχέδιο προϋπέθετε ότι οι ερευνητές θα έδιναν την αναφορά τους στο Συμβούλιο Ασφαλείας και αυτό θα είχε τον τελευταίο λόγο. Το δεύτερο σχέδιο ψηφίσματος πρότεινε την διενέργεια έρευνας από τον ΟΑΧΟ (νωρίτερα στελέχη του οργανισμού είχαν ήδη δηλώσει ότι προτίθενται να ταξιδέψουν στη Ντούμα για να διενεργήσουν έρευνα)[3]. Το σχέδιο των ΗΠΑ προέβλεπε τον καθορισμό ενός μηχανισμού για την διενέργεια έρευνας σχετικά με τις καταγγελίες[4] το  οποίο επίσης δεν προχώρησε. Γενικότερα ο ΟΗΕ σε παρόμοιες περιπτώσεις δεν καταφέρνει να αναλάβει ουσιαστική δράση και καθίσταται αδρανής. Αυτό επιτρέπει ενέργειες από διαφορετικές χώρες, γεγονός ιδιαιτέρως προβληματικό αφού κατ’ αυτόν τον τρόπο ο οργανισμός ουσιαστικά δεν επιτελεί το έργο του. Σημαντικό στοιχείο σχετικά με το βέτο που άσκησε η Ρωσία στο αμερικανικό σχέδιο, αποτελεί και το γεγονός ότι ο μηχανισμός ο οποίος θα δημιουργούνταν θα παρέθετε τα ευρήματά του στην Γενική Συνέλευση του οργανισμού και έτσι θα κατάφερνε να παρακάμψει το αναμενόμενο βέτο της Ρωσίας σε οποιαδήποτε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Με την χρήση του δικαιώματος του βέτο, η Ρωσία κατάφερε να διατηρήσει έναν σχετικό έλεγχο στις κινήσεις του ΟΗΕ και να προστατεύσει, τουλάχιστον πρόσκαιρα, την κυβέρνηση Assad. Βέβαια, η επίθεση ΗΠΑ, Γαλλίας και Ηνωμένου  Βασιλείου στην Δαμασκό πριν την πραγματοποίηση ερευνών έδειξε ότι η δράση μέσω των Ηνωμένων Εθνών δεν ήταν ο μοναδικός δρόμος.

            Συμπερασματικά, η Ρωσία προσπάθησε και προσπαθεί να διατηρήσει μια ομπρέλα προστασίας πάνω από το καθεστώς Assad, στο  οποίο αφενός έχει επενδύσει σημαντικούς πόρους και αφετέρου αποτελεί πολύτιμο πάτημα για την εξάπλωση της επιρροής της στην Μέση Ανατολή. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους, θέλουν να ισχυροποιήσουν την θέση τους στην περιοχή αλλά και να ανασχέσουν την επέκταση του Ιράν και της Ρωσίας προς την Μεσόγειο. Η πιθανολογούμενη χρήση χημικών όπλων από την πλευρά της Συριακής κυβέρνησης τους έδωσε μια εξαιρετική ευκαιρία για να ενισχύσουν την παρουσία τους στην περιοχή αλλά και για να θυμίσουν σε πιθανούς ανταγωνιστές, αλλά και συμμάχους, ότι έχουν την δυνατότητα να επιφέρουν σοβαρά χτυπήματα.

           

---

[1] CNN, Συρία: Συνεχίζονται οι έλεγχοι του ΟΑΧΟ για την φερόμενη επίθεση με χημικά. Στον διαδικτυακό τόπο: http://www.cnn.gr/news/kosmos/story/127415/syria-synexizontai-oi-elegxoi-toy-oaxo-gia-tin-feromeni-epithesi-me-ximika  [Τελευταία πρόσβαση: 30/4/2018].

[2] News, Ρωσία: Έχουμε αποδείξεις για την δήθεν επίθεση με χημικά στη Ντούμα. Διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο: https://www.news.gr/kosmos/article/1062975/rosia-echoume-apodixis-gia-tin-dithen-epithesi-me-chimika-sti-ntouma.html  [Τελευταία πρόσβαση 30/4/2018].

[3] Τσέλος Κωνσταντίνος: ΟΗΕ: Ρωσικό βέτο για τα χημικά στη Συρία. Διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο: http://gr.euronews.com/2018/04/10/syria-rosiko-veto-gia-ta-xhmika-ston-ohe [Τελευταία πρόσβαση: 30/4/2018].

[4] ΟΗΕ: Βέτο Ρωσίας στο αμερικανικό σχέδιο απόφασης για τη Συρία. Διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο: http://www.kathimerini.gr/958272/article/epikairothta/kosmos/ohe-veto-rwsias-sto-amerikaniko-sxedio-apofashs-gia-th-syria [Τελευταία πρόσβαση: 30/04/2018].

 

Διάβασε με